Elio Di Rupo werd geboren op 18 juli 1951 in Morlanwelz. Zijn vader kwam om in een verkeersongeluk in ’52. Zijn moeder zorgde alleen verder voor het gezin van zeven kinderen. Zijn bescheiden komaf deed Elio al heel vroeg beseffen dat hij moet studeren om zijn toekomst te maken. Hij behaalde een doctoraat in de wetenschappen aan de Universiteit van Bergen. Hij werd ook Lecture member of staff aan de Universiteit van Leeds, in Groot-Brittannië.

Tijdens zijn studie ontwikkelde de jonge Elio Di Rupo zijn politiek bewustzijn. Hij werdt militant van de Parti Socialiste, de partij waarin hij zijn humanistische idealen van sociale rechtvaardigheid en individuele vrijheid herkent.

Zijn politieke carrière begon in 1982 wanneer hij gemeenteraadslid werd in Bergen, waar hij het Internationale Festival van de Liefdesfilm op poten zette. Hij werd schepen in 1986.

In 1987 werd hij verkozen als parlementslid van het arrondissement Bergen-Borinage. In 1989 werd hij lid van het Europees Parlement.

In 1991 werd hij verkozen als senator en in 1992 werd hij voor het eerst benoemd als minister. De PS vertrouwde hem het moeilijke ministerie van Opvoeding (1992-1994) en van Audiovisuele Zaken (1993-1994) van de Franse Gemeenschap toe.

Zijn goed beheer van de dossiers rond opvoeding leverde hem in 1994 de post van vice-eersteminister  en minister van Communicatie en Overheidsbedrijven op.

Tijdens de vorming van de volgende regering werd hij benoemd tot vice-eersteminister en minister van Economie en Telecommunicatie. Halfweg 1998 werd hieraan ook Buitenlandse Handel toegevoegd.

Na de verkiezingen van 1999 was hij een van de belangrijkste onderhandelaars van de akkoorden van de nieuwe regenboogcoalitie. Eens de onderhandelingen achter de rug, werd hij minister-president van het Waals Gewest. Na een paar maanden van hard labeur stelt hij het Toekomstcontract voor Wallonië op. Dat tienjarig programma bundelt de drijvende krachten van het Waals Gewest rond ambitieuze doelstellingen van economische en sociale ontwikkeling.

In 1999 wordt hij bij algemeen stemrecht van de leden verkozen tot voorzitter van de PS. Ondanks de confrontatie met drie andere kandidaat-voorzitters, slaagt hij er in 71% van de 40.000 uitgebrachte stemmen achter zijn naam te krijgen. Vervolgens neemt hij afscheid als gewestelijk minister-president om zich volledig te kunnen concentreren op de hervorming en modernisering van de partij.

Sinds november 1999 is hij ook vicevoorzitter van de Socialistische Internationale.

Na de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2000 werd hij Burgemeester van Bergen, verkozen met een erg ruime meerderheid.

Als Minister van Staat (sinds 2002) vertegenwoordigt hij België op de Europese Conventie, die in het leven werd geroepen om een Europese grondwet uit te werken.

In februari 2003 publiceerde hij "Le Progrès partagé". Dat beschouwend boek is een samenvatting van het werk dat militanten en progressieve sympathisanten van de PS gedurende 500 dagen hebben verricht in de Ateliers du Progrès om een nieuwe socialistische boodschap uit te denken. Met meer jongeren en meer vrouwen in zijn midden en open voor alle linkse gevoeligheden maakt de PS zich een volledig nieuw project eigen.  

Op 18 mei 2003 werd deze aanpak bij de parlementsverkiezingen beloond door de kiezer. De PS ging zowel in Brussel als in Wallonië aanzienlijk vooruit en versterkte zijn positie als grootste Franstalige partij. Het is de eerste keer dat een partij aan de macht zo’n grote vooruitgang boekt.

Elio Di Rupo, verkozen als parlementslid, werd op 21 mei 2003 door de Koning als informateur aangesteld. Hij raadpleegde het maatschappelijk middenveld en overhandigde aan het staatshoofd een gedetailleerd verslag, met als titel « Voor een creatief en solidair België ». Deze tekst doet dienst als basis voor de onderhandelingen die uitmonden in een nieuwe « paarse » coalitie tussen socialisten en liberalen in juli 2003.

Op 28 september 2003 werd Elio Di Rupo herverkozen als voorzitter van de PS met 94% van de stemmen.

In september 2005 was hij een van de belangrijkste initiatiefnemers achter het Waalse « Marshallplan », dat de inspanningen moet opvoeren om het gewest weer welvarend te maken. Op 6 oktober 2005 werd hij opnieuw minister-president van het Waals Gewest. Hij behoudt het voorzitterschap van de PS en werd bijgevolg verhinderd burgemeester van de stad Bergen.

In juli 2007 werd hij met 89% van de stemmen herverkozen aan het hoofd van de PS. Hij deed afstand van zijn functie van minister-president van het Waals Gewest ten gunste van Rudy Demotte en werd opnieuw volwaardig burgemeester van Bergen.

In 2007 werd hij verkozen tot vicevoorzitter van de Socialistische Internationale.

In juni 2010 waren de federale verkiezingen een groot succes voor de PS aan Franstalige kant en voor de nationalisten van de NVA aan Nederlandstalige kant. Elio Di Rupo werd door de Koning als preformateur aangewezen maar een akkoord bleek  onmogelijk. Voor België begon een van de langste crisisperiodes uit zijn geschiedenis.

Bij het begin van de zomer 2011 werd Elio Di Rupo formateur en hij slaagde erin een voldoende aantal partijen rond de tafel te krijgen om een grote staatshervorming te verwezenlijken..

Op 12 oktober stelde formateur Di Rupo samen met de acht partijen rond de onderhandelingstafel (PS, MR, CDH, Ecolo, CD&V, Open VLD, SP.A en Groen!) de zesde institutionele hervorming voor, een van de belangrijkste die ons land ooit gekend heeft. BHV wordt gesplitst met een versterking van de fundamentele rechten van de Franstaligen in de rand, terwijl de Gewesten en Gemeenschappen belangrijke nieuwe bevoegdheden toegewezen krijgen en de daarbij horende middelen. Dit moet hen in staat stellen een beleid te voeren dat dichter bij de mensen en bij de toestand op het terrein staat.

Op 6 december 2011 werd hij eerste minister van België.